اخبار ویژه نامه‌ها

به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت دکتر سید حسین موسوی فر عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی در این نشست به واکاوی عمیق و انتقادی نسبت میان اقدامات نظامی یک جانبه به ویژه ترور هدفمند مقامات و نظام حقوقی بین الملل پرداخت و با طرح مفهوم امپریالیسم حقوقی گفت قدرت های غربی با مفهوم سازی نظیر واژه های ترور هوشمندانه یا قتل فراقضایی در پی عادی سازی اقدامات غیرقانونی خود هستند زیرا استفاده از این اصطلاحات بار حقوقی جنایت را تقلیل داده و آن را به یک خطای آیین دادرسی تبدیل می کند گویی اصل سلب حیات مشروع بوده اما تشریفات آن رعایت نشده است وی ضمن دسته بندی بحث در سه محور کلیدی حاکمیت و مصونیت قاعده منع توسل به زور و نقد یک جانبه گرایی در پرونده های ترور در توضیح محور نخست با استناد به رأی دیوان بین المللی دادگستری در پرونده آلمان علیه ایتالیا 2012 تصریح کرد مصونیت مقامات و اموال دولت ها قاعده ای بنیادین برای حفظ نظم بین المللی است حتی در شرایط خصومت یا دعاوی تاریخی دولت ها مجاز نیستند قواعد آمره مصونیت را زیر پا بگذارند با این حال می بینیم که در واقعیت هنجارهای حقوقی با فشارهای سیاسی ابرقدرت ها عقب نشینی می کنند مانند فشار آمریکا بر بلژیک برای اصلاح قانون صلاحیت جهانی عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی درباره قاعده منع توسل به زور Jus ad Bellum نیز با بررسی تطور تاریخی حق بر جنگ اظهار کرد از سال 1945 حق بر جنگ به معنای کلاسیک آن منسوخ شده است دفاع مشروع ماده 51 منشور ملل متحد نه یک حق بر توسل به زور بلکه یک نهاد منحصربه فرد و ذاتی است که ماهیتی کاملا متفاوت از توسل به زور ابتدایی دارد موسوی فر در نقد یک جانبه گرایی در پرونده های ترور خاطرنشان کرد ترور مقامات عالی رتبه یک کشور نه تنها نقض حاکمیت ملی است بلکه هیچ توجیهی در حقوق مخاصمات مسلحانه ندارد حتی استناد به مبارزه با تروریسم برای ترورهای هدفمند فاقد پایگاه حقوقی است زیرا این اقدامات نه در چارچوب دفاع مشروع می گنجد و نه ذیل اقدامات جمعی شورای امنیت تعریف شده است وی در جمع بندی نهایی بحث یادآور شد در حقوق بین الملل معاصر هیچ مجوز قانونی برای ترور هدفمند یا اقدامات نظامی یک جانبه خارج از دو استثنای بسیار مضیق دفاع مشروع و مجوز شورای امنیت وجود ندارد و تمام ادعاهای دولت های غربی در این زمینه تلاش برای ایجاد یک رژیم حقوقی استثنایی است که با هدف حفظ برتری نظامی و سیاسی طراحی شده و با اصول قاعده آمره Jus Cogens و منع مطلق توسل به زور در تعارض آشکار قرار دارد لازم به ذکر است این نشست که به همت پژوهشگاه علوم و معارف اسلامی با همکاری مرکز تخصصی آخوند خراسانی برگزار شد با ارجاعات دقیق به رویه های قضایی ICJ اسناد بین المللی و پرونده های تاریخی مانند پرونده های بلژیک و آلمان همراه بود خبرنگار زهرا شریعتی

حوزه علمیه با آنکه یکی از غنی ترین کانون های تولید اطلاعات میدانی است کمترین بهره را از آن در پژوهش می برد این خلاصه ی وضعیتی است که سبب شده بسیاری از پژوهش ها با مسائل واقعی جامعه بیگانه باشند زیرا بسیاری از پژوهشگران چندان درگیر جامعه نیستند که مسئله های واقعی را از نزدیک لمس کنند از سوی دیگر طلاب میدانی که با واقعیت مسائل در تماس اند پژوهش علمی بلد نیستند به بیان دیگر امروز در حوزه ما شاهد دو طیف طلبه هستیم یک اقلیتی پژوهشگر حرفه ای در حال پژوهش های غالبا متن محور که فرصت حضور میدانی گسترده ای ندارند دو اکثریتی مبلغ جهادگر فعال فرهنگی مدیر مسئول و در کف جامعه که فرصت یا دانش یا انگیزه ی انجام پژوهش مصطلح را ندارند وضعیت یادشده نه تقصیر پژوهشگران است و نه کوتاهی طلاب کنشگر میدانی بخشی ناشی از تقسیم کار طبیعی است اما بخشی دیگر در اثر نگاه صفر و صدی به پژوهش است یا پژوهشگر حرفه ای یا هیچ حال آنکه میان این دو مراتب فراوانی هست اصلاح این نگرش نادرست پیش نیاز تحقق برخی از مهم ترین مطالبات امام شهید ره از حوزه های علمیه است ایشان در منشور حوزه پیشرو و سرآمد چنین نگاشته اند حوزه علمیه برای حفاظت از اعتبار معنوی و وفاداری به فلسفه وجودی اش باید از مردم و جامعه و مسائل اساسی آن هرگز جدا نشود و جهاد را در همه گونه هایش در هنگام نیاز وظیفه قطعی خود بداند روشن است که پژوهش از مهم ترین بسترهای تحقق این رهنمود به شمار می آید بسیاری از پژوهشگران برای فهم مسئله ها آسیب ها و کشف راه حل ها تنها به کتاب ها و مقاله ها و نهایت چند مصاحبه یا کلیپ در فضای مجازی یا خاطره ها و تجربه های محدود خود و اطرافیانشان بسنده می کنند بنابراین عجیب نیست که نسخه هایشان شفابخش نباشد این به معنای بی ارزش بودن پژوهش حرفه ای نیست اما تنها شکل ممکن پژوهش هم این نیست راهکار حل این مشکل چیست نگارنده خود پژوهشگر و مدرس روش پژوهش در مراکز حوزوی و غیرحوزوی است و سابقه ی کار تبلیغی در فضاهای گوناگون را دارد و نیز کار سازمانی و اداری کرده است لذا این یادداشت حاصل تجربه ی زیسته ی نگارنده است نه محصول صرفا نظاره گری از بیرون گود راهکار نه ایجاد ساختاری سنگین است و نه تبدیل همه ی طلاب به پژوهشگر حرفه ای بلکه تدبیری است ساده و کم تشریفات جلب مشارکت طلاب حاضر در متن جامعه برای پژوهش این طلاب با توجه به گستره و تنوع فعالیت هایشان می توانند بازوهای توانمند پژوهشی حوزه باشند گستره ی فعالیت این طلاب از امامت جماعت مسجد و سخنرانی در هیأت تا تبلیغ در زندان ساحل و مترو و فعالیت در گروه های جهادی مناطق محروم و بحران زده ادامه دارد حضور مستمر طلاب در این فضاها و ارتباطشان با این طیف گسترده از مردم فرصت یگانه ای برای نهاد پژوهش حوزه است پژوهشگر حرفه ای برای دسترسی به همین محیط ها غالبا باید وقت زیادی صرف کند و چه بسا پشت سر گذاشتن هفت خوان دریافت مجوزها او را از همان آغاز منصرف کند اما طلبه ی میدانی همین حالا در متن ماجرا است و به اطلاعات روابط زبان محلی و ظرافت های فکری و فرهنگی قشرها و گروه های گوناگون دسترسی دارد پس می توان به برخی از این طلاب خط مقدم لب و مغز روش های پژوهشی را آموخت این آموزش باید مختصر کاربردی و به زبانی ساده اما دقیق باشد تا آنان بخشی از وقت خود را صرف پژوهش های مفید و مشکل گشا کنند یادکردنی است که در روش های مرسوم پژوهش نیز شیوه های بسیار مناسب این گونه پژوهش طرح شده است برای مثال مطالعه ی موردی پدیدارشناسی مردم نگاری و اقدام پژوهی شیوه هایی هستند که این طلاب به راحتی می توانند از آن ها استفاده کنند نتیجه ی این پژوهش ها نیز می تواند پس از ارزیابی علمی در نشریاتی ویژه منتشر شود یا اگر بنا به ملاحظاتی انتشارپذیر نبود دست کم در اختیار پژوهشگران حرفه ای یا دستگاه های مرتبط و مسئول قرار گیرد پیداست که منظور این نیست که این طلاب از عرصه ی جامعه دور شوند و به پژوهشگر شاغل در کتابخانه و پشت لپ تاپ تبدیل شوند کافی است با حفظ همان موقعیت و در ضمن سایر وظایفشان بخش محدودی از وقت خود را نیز برای پژوهش صرف کنند در مقابل نهاد پژوهش حوزه و سایر نهادهای مرتبط مثل تبلیغ برای این خدمت مضاعف مزایا و امتیازهای بیشتری نسبت به دیگر طلاب به آن ها اختصاص دهند این راهکار هم سهل است هم عملی مگر پژوهش چیست جز مواجهه با مشکل طرح پرسش فرضیه سازی گردآوری اطلاعات تحلیل و نتیجه گیری این همان مسیری است که این کنشگران حاضر در میدان بسیاری از اوقات ناگزیر و ناخودآگاه طی می کنند اما چه بسا نه دقیق و نه کامل پس کافی است به آنان بیاموزیم این مراحل را دقیق علمی و روشمند انجام دهند سپس گزارش آن را به صورت منسجم و مختصر و مفید بنویسند و ارائه دهند برای شروع نیازی به کار بزرگ نیست می توان با گروهی محدود آغاز کرد موانع را شناخت و رفع کرد و سپس آن را در سطحی گسترده تر به اجرا گذاشت با اجرای این ایده حوزه به مطالبه ی همیشگی امام شهید ره نزدیک تر می شود حوزه ای در متن جامعه مسئله محور و راهکارساز پژوهشگر و استاد حوزه علمیه قم

به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت استاد درس خارج حوزه علمیه در بخش دیگری از سخنانش با تأکید بر اینکه تبیین جنایت های دشمن سرلوحه سخنرانی ها باشد خاطرنشان کرد دشمن را به مردم معرفی کنیم هیچ جنگی در دنیا نبوده الا اینکه آمریکا و صهیونیست ها در آن نقش داشته اند در فضای مجازی این جنایت های دشمن مطرح بشود تا مردم بفهمند که این حقوق بشر و دموکراسی و این چیزها را درست کردند تا سر مردم دنیا کلاه بگذارند وی درباره ادعای دروغین حقوق بشر توسط آمریکایی ها به ماجرای حامد کرزای رئیس جمهور افغانستان اشاره کرد که وقتی از او پرسیدند چه زمانی خیلی ناراحت شدی گفت زمانی که رئیس جمهور بوده از آمریکایی ها پرسیده بود اینکه در افغانستان این قدر بمب گذاری می شود و افراد زیادی کشته می شوند خلاف حقوق بشر نیست آمریکایی ها با صراحت گفتند خیر آمریکایی ها گفتند تروریسم یعنی زمانی که منافع آمریکا به خطر بیفتد استاد عالی حوزه علمیه قم با بیان مباحث اخلاقی با اشاره به مسأله خوف و رجا خاطرنشان کرد که در کتاب جامع السعادات آمده که خوف ام الرذائل است و بیشتر مفاسد اخلاقی مربوط به خوف است و بیشترین فضایل مربوط به رجا است وی افزود خوف به ممدوح و مذموم تقسیم شده است مثلا کسی که از خدا و گناهانش بترسد این خوف ممدوح است کسی که از دشمن بترسد این خوف مذموم است یکی از خوف های مذموم این است که ما نمی دانیم عاقبت کار چه می شود این درسی که می خوانیم فایده ای دارد یا نه نمازی که می خوانیم باعث نجات ما می شود یا نه استاد عابدی با اشاره به اینکه خواجه عبدالله انصاری گفته که همه از عاقبت می ترسند و من از سابقه می ترسم و ترسم این است که روز اول چه چیزی پای آدم نوشته اند این حدیث نبوی از کافی را ذکر کرد که فرمود ی س ل ک بالس عید ط ریق الأش قیاء حت ی ی قول الن اس ما أش ب ه ه ب ه م ب ل ه و م نه م ث م ی ت دار ک ه الس عاد ة و ق د ی س ل ک بالش ق ی ط ریق الس ع داء حت ی ی قول الن اس ما أش ب ه ه به م ب ل ه و م ن ه م ث م ی ت دار ک ه الش قاء إن م ن ع ل م ه الل ه تعالی س عیدا و إن ل م ی ب ق م ن الد نیا إلا ف واق ناق ة خ ت م ل ه بالس عاد ة وی در شرح روایت یادشده گفت گاهی یک آدمی در میان آدم های خوب است و همه می گویند این خوب است و شبیه این ها است یک وقت کسی در راه بی دین ها می رود و یک دفعه عوض می شود و متدین می شود یک موقع کسی در گروه آدم های سعید است او را شفاوت می گیرد و یک دفعه اشق الاشقیاء می شود آدمی که شقی بود سعادت پیدا می کند و گاهی هم بالعکس کسی در سعادت است و شقاوت او را فرا می گیرد گاهی انسان در خوب ها است و بد می شود و بالعکس آن که در روز اول نوشته شده که خوب است اگر یک دقیقه از دنیا باقی مانده باشد خوب می شود و می میرد کسی هم که نوشته شده که باید بد باشد یک دقیقه هم از دنیا باقی مانده باشد بد می شود و می میرد آیت الله عابدی با اشاره به این حدیث که ک ل أمر ذی بال ل م ی ذک ر ب سم الل ه فیه ف ه و أبت ر هر کار مهمی که در آن بسم الل ه گفته نشود عاقبتش بد است توصیه کرد که هر کاری را می خواهیم انجام دهیم با یاد خدا و توسل انجام بدهیم و خاطرنشان کرد که بسیاری از علما در اول کتابشان اشاره کرده اند که این کتاب بعد از توسل نوشته شده است استاد عابدی ادامه داد کسی آیت الله گلپایگانی را در حرم امام رضا دید و گفت که اگر بخواهم یک دعا بکنم چه دعایی کنم فرمود عاقبت به خیری وی همچنین گفت شخصی به امام خمینی گفت که دعا کنید اعلم علما باشم امام فرمود ابلیس اعلم علما بود به چه دردش خورد این شخص فهمید که اشتباه کرده و گفت چه دعایی کنم امام گفت دعا کن که عاقبت به خیر بشوی استاد عابدی خاطرنشان کرد عاقبت به خیری بسیار لازم و خوب است شرط همه عبادت ها این است که عاقبتش خوش باشد از قدیم می گفتند شاهنامه آخرش خوش است خبرنگار بابک شکورزاده

بی شک سخن گفتن یا نوشتن پیرامون نماز در شأن و تراز وحی الهی و کلمات پیامبر اکرم ص و ائمه معصومین ع است و قلم امثال اینجانب کوچک تر از آن است که در باب عمق معارف نماز مطلبی بنگارد ام ا هوی ت و اقتضائات جامعه اسلامی و وظایف خادمان آن خصوصا رهبری انقلاب اسلامی چنان ایجاب می کند که چند جمله ای از این جهت برای خودم و آحاد مردم و مسئولان متذک ر شوم در این فراز مهم از پیام نهم مهرماه رهبر انقلاب به سی و سومین اجلاس سراسری نماز تصویری روشن از نسبت نماز حکومت اسلامی و مسئولیت ولی فقیه مشاهده می شود از یک سو جایگاه سخن گفتن درباره نماز به وحی پیامبر اکرم و ائمه معصومین علیهم السلام بازگردانده می شود و از سوی دیگر همین امر مانع از آن نیست که رهبر جامعه اسلامی درباره نماز سخن بگوید زیرا این سخن از جایگاه یک واعظ یا نویسنده شخصی نیست بلکه از جایگاه مسئولیتی است که رهبری جامعه اسلامی بر عهده دارد منطق این سخن آن است که در جامعه اسلامی نماز تنها امری شخصی نیست که مسئولیت آن با توصیه های فردی مؤمنان پایان یابد بلکه حفظ اقامه و تعمیق ارزش های دینی بخشی از مسئولیت جامعه و کارگزاران آن است از همین رو رهبری نمی تواند نسبت به کیفیت دینداری مردم نماز اخلاق و معنویت جامعه بی تفاوت باشد در تلقی امام خمینی از ولایت فقیه نیز ولایت در پیوند با تحقق احکام و اهداف دینی معنا پیدا می کند ولی فقیه گرچه معصوم ناطق وحی و آورنده شریعت جدید نیست اما در عصر غیبت مسئولیت اداره جامعه بر اساس شریعت موجود را بر عهده دارد اگر انبیا و ائمه علیهم السلام در جامعه دینی عهده دار اقامه دین بودند در عصر غیبت نیز اصل این مسئولیت تعطیل نمی شود بلکه در ساختار حکومت اسلامی بر عهده کارگزاران آن قرار می گیرد و ولی فقیه در رأس این ساختار جایگاهی ویژه یعنی جایگاه رسول الله را دارد از این منظر حکومت اسلامی نمی تواند نسبت به دین بی طرف باشد و خود را تنها متولی امور اقتصادی امنیتی و سیاسی بداند چرا که حکومت برای تحقق اراده تشریعی خداوند در عرصه عمومی است به همین دلیل نماز اخلاق و دیگر ارزش های اسلامی نباید خارج از قلمرو مسئولیت عمومی حکومت تلقی شوند تعبیر رهبر انقلاب که می فرماید هوی ت و اقتضائات جامعه اسلامی و وظایف خادمان آن خصوصا رهبری انقلاب اسلامی چنان ایجاب می کند دقیقا همین نکته را آشکار می سازد کلمه ایجاب نشان می دهد که سخن گفتن درباره نماز در اینجا یک انتخاب شخصی یا توصیه ای فردی نیست بلکه اقتضای جایگاه حکمرانی دینی است البته این مسئولیت نافی مسئولیت مردم و نهادهای دینی نیست مسجد حوزه روحانیت خانواده آموزش و رسانه هر یک در اقامه نماز و تربیت دینی نقش دارند و حکومت نیز متناسب با جایگاه خود مسئولیتی عمومی بر عهده دارد از این رو پیام رهبر انقلاب درباره نماز را می توان فراتر از یک توصیه اخلاقی دید این پیام نمونه ای عینی از یک مبنای مهم در نظریه ولایت فقیه است در حکمرانی اسلامی اداره جامعه از نسبت آن با خدا و دین جدا نیست ولی فقیه در مقام حاکم اسلامی مسئول است که جامعه را در چارچوب شریعت الهی اداره کند سخن گفتن درباره نماز از همین منظر امری از شأن رهبری و یکی از نشانه های حکمرانی برای خدا است استاد حوزه علمیه ی تهران

به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت

به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت